Η ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ
JUDGMENT AT NUREMBERG του Στάνλεϊ Κράμερ
με τους Σπένσερ Τρέισι, Μπαρτ Λάνκαστερ, Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ
[ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ]
Υπόθεση: Με το πέρας του Β Παγκοσμίου Πολέμου και την κατάληψη του Βερολίνου από τους αμερικανούς, αποφασίζεται να δικαστούν οι κεφαλές του ναζιστικού καθεστώτος. Βρισκόμαστε στο 1947 και στην μισογκρεμισμένη πόλη της Νυρεμβέργης και στο εδώλιο του κατηγορούμενου βρίσκονται τέσσερεις υψηλοί δικαστές του τρίτου ράιχ. Δικαστής αναλαμβάνει ο Νταν Χέιγουντ, που έχει όμως να ανταπεξέλθει των πιέσεων που θέλουν τον επερχόμενο Ψυχρό Πόλεμο να είναι σημαντικότερος από την καταδίκη των εγκληματιών.
Ένα από τα καλύτερα δικαστικά δράματα και μία από τις τολμηρότερες αμερικανικές ταινίες του mainstream Χόλιγουντ, έχουμε την μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στο σήμερα. Δύο Όσκαρ (ανάμεσα σε 13 υποψηφιότητες!), δύο Χρυσές Σφαίρες και συνολικά 12 βραβεία και 21 υποψηφιότητες συνηγορούν στην κλασικότητα του φιλμ, το οποίο, δυστυχώς, έχει ακόμα να διδάξει…
Το σενάριο του Abby Mann (και εν μέρει του Montgomery Clift) είναι μεν βασισμένο στην αληθινή δίκη των τεσσάρων ναζί δικαστών το 1947 στην Νυρεμβέργη, είναι δε αυθεντικό στην γραφή του και αυτό προσδίδει στην ταινία ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Ο Stanley Kramer (Κληρονομήστε τον Άνεμο, Μάντεψε Ποιος θα Έρθει για Δείπνο, Το Πλοίο των Τρελών) βλέπει το ευαίσθητο αυτό θέμα, έχοντας στο μυαλό του την έννοια της «χρυσής τομής». Παρότι η χώρα του έρχεται από τα γεγονότα του κόλπου των Χοίρων, δεν ενδιαφέρεται να κάνει προπαγάνδα, δεν θέλει καν να χαϊδέψει τα αυτιά των συμπατριωτών του. Δικάζοντας την ναζιστική θηριωδία, δικάζει και την στάση των αμερικανών αξιωματικών που ήθελαν την αθώωση των εγκληματιών, επειδή ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν προ των πυλών και οι ΗΠΑ ευελπιστούσαν σε συνεργασία με τον γερμανικό λαό. Ακόμα, δε, θυμίζει την αμέριστη υποστήριξη που είχε ο Χίτλερ από αμερικανούς επιχειρηματίες ανδρώνοντας το τέρας του.
Και απλά δικανικά, όμως, ο Kramer χαρίζει μία ευκαιρία στον «διάβολο». Ο ρόλος του συνηγόρου των γερμανών δικαστών παίρνει διαστάσεις εξαιρετικής δικηγορίας και ανεβάζει την έννοια της δικαιοσύνης στα μάτια του θεατή. Ο δε συνήγορος των συμμάχων βρίσκει την ευκαιρία να μας προβάλει φιλμ με αυτά που συνάντησαν οι αμερικανοί μπαίνοντας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του θανάτου. Ο σκηνοθέτης θέλει, εσύ ο ίδιος να ασπαστείς την τελική κρίση του δικαστή (με τον τρόπο που την κινηματογραφεί, μας αποκαλύπτει την σημασία που της δίνει), αφού όμως, έχεις παρακολουθήσει και τις δύο απόψεις-πλευρές. Αυτές οι πλευρές, έχουν ένα ιδιαίτερο ειδικό βάρος, αφού, παρότι το σενάριο είναι φανταστικό, οι αναφορές είναι πέρα για πέρα αληθινές και αφορούν την ιστορία της ανθρωπότητας. Από την μία ο Γερμανός, που πρέπει ή δεν πρέπει να ακολουθήσει τις επιταγές του λαϊκού ηγέτη του (αυτή η ακραία περίπτωση διδάσκει και δικαστές του σήμερα, που ίσως διχάζονται ανάμεσα στο γράμμα του νόμου και την συνείδηση τους) και από την άλλη ο αμερικανός που, θέλουμε δεν θέλουμε, αντιμετώπισε με τιμιότητα τον ιμπεριαλισμό του τρίτου Ράιχ, για το καλό όλων μας.
Η ασπρόμαυρη φωτογραφία του Ernest Laszlo βοηθάει στο να δούμε την ταινία με ένα καθαρά ιστορικό μάτι. Η έλλειψη μουσικής (παρότι ο Ernset Gold υπογράφει ένα θέμα), εκτός από γερμανικά τραγούδια της εποχής, πράττει ομοίως. Ο σκηνοθέτης είναι γενικά ψυχρός σαν δικαστής και όμως σε κάποια λεπτομερή σημεία δείχνει την επιδεξιότητα του, όπως στο σημείο που παύουμε να ακούμε γερμανικά και τα αγγλικά επικρατούν. Έξω από το δικαστήριο, τα συντρίμμια μας θυμίζουν πως ο γερμανικός λαός συνεχίζει να δοκιμάζεται.
Και οι ερμηνείες… Ο Spencer Tracy, ο Burt Lancaster, η Marlene Dietrich και ο Richard Widmark δεν χρειάζεται να πιάσουν υψηλά στάνταρ ερμηνείας, απλά η παρουσία τους (ειδικά αυτό το βλέμμα του Lancaster) αρκεί για να δυναμώσει την ταινία. Όμως ο Maximilian Schell, ο Montgomery Clift και η Judy Garland προσφέρουν μοναδικές στιγμές ηθοποιίας. Ειδικά ο Montgomery Clift στο σύντομο πέρασμα του είναι ανεπανάληπτος, παρότι οι αναφορές λένε πως ταλαιπώρησε τον σκηνοθέτη του, ξεχνώντας τις ατάκες.
Τι έχει να μας διδάξει η ταινία σήμερα και ποιος ο τυχών λόγος επαναπροβολής της, εκτός του ότι είναι μία πολύ καλή ταινία; Η ξενοφοβία που επικρατεί στις ημέρες μας είναι τροχοπέδη του ρατσισμού. Η ταινία θυμίζει σε όλους το που οδήγησε η επικράτηση του ρατσισμού, κάτι που θέλουμε μάλλον να ξεχνάμε όταν με ευκολία αναθεματίζουμε τους «άλλους». Επίσης παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μία άνθηση των ιδεών του εθνικοσοσιαλισμού (για να μη χρησιμοποιήσω τον όρο «φασισμό») και μάλιστα με διείσδυση αυτού στα κοινοβούλια ολόκληρης της Ευρώπης. Μη ξεγελιέστε, και τότε αυτή η ακραία ιδεολογία «φόρεσε τα καλά της» για να γίνει αρμοστή στις λαϊκές μάζες. Καλύτερα λοιπόν να δυναμώσουμε την ιστορική μας μνήμη.
Κριτική Σύνοψη
Μία ταινία που θα μπορούσε να είναι μια προπαγάνδα του αμερικανικού ιδεαλισμού, γίνεται ένας θρίαμβος της ανθρώπινης δικαιοσύνης. Ο Stanley Kramer κρατάει «χρυσές» ισορροπίες σε όλα τα επίπεδα και επί τρεις ώρες προσφέρει μία συνέχεια αφήγησης που δεν μπορεί παρά να σε κρατάει σε εγρήγορση. Το σενάριο προσφέρει ανεπανάληπτες δικανικές στιγμές και ιστορικές αλήθειες, ακόμα και αν ακούγονται από το στόμα των ίδιων των γερμανών. Τεχνικά η ταινία θέλει να μην τραβήξει τα φώτα από την απόδοση της ιστορικής τοποθέτησης της και ακόμα και οι ερμηνείες των πολύ μεγάλων πρωταγωνιστών συνηγορούν σε αυτό. Αυτό δεν θα πει ότι δεν θα απολαύσετε την παρουσία αυτών των μεγάλων σταρ και κάποιοι από αυτούς, επίσης, θα βάλλουν για να σας αποδείξουν, τι θα πει σωστή υποκριτική. Μαζί με το Ζαν Ντ’Αρκ (1928), τον Δράκο του Ντίσελντορφ, το Σκιές στην Σιωπή και το Σταυροί στο Μέτωπο, απλά, ότι καλύτερο έχουμε δει σε δικαστικό δράμα στον κινηματογράφο.
Spencer Tracy... Chief Judge Dan Haywood
Burt Lancaster... Dr. Ernst Janning
Richard Widmark... Col. Tad Lawson
Marlene Dietrich... Mrs. Bertholt
Maximilian Schell... Hans Rolfe
Judy Garland... Mrs. Irene Hoffman Wallner
Montgomery Clift... Rudolph Petersen
Ed Binns... Sen. Burkette
Werner Klemperer... Emil Hahn
Torben Meyer... Werner Lampe
Martin Brandt... Friedrich Hofstetter
William Shatner... Capt. Harrison Byers
Kenneth MacKenna... Judge Kenneth Norris
Alan Baxter... Brig. Gen. Matt Merrin
Ray Teal... Judge Curtiss Ives
Virginia Christine... Mrs. Halbestadt - Haywood's Housekeeper
Ben Wright... Halbestadt, Haywood's Butler
Joseph Bernard... Maj. Abe Radnitz - Lawson's Assistant
John Wengraf... Dr. Karl Wieck - Former Minister of Justice
Karl Swenson... Dr. Heinrich Geuter - Feldenstein's Lawyer
Howard Caine... Hugo Wallner - Irene's Husband
Otto Waldis... Pohl - Nazi Exterminator
Olga Fabian... Mrs. Elsa Lindnow
Paul Busch... Schmidt - Haywood's Chauffeur
Bernard Kates... Max Perkins - UP Reporter
Διανομή
ΑΜΑ Films (2008) (Greece) (re-issue)
United Artists (1961) (USA) (theatrical)
United Artists (1961) (West Germany) (theatrical)
American Broadcasting Company (ABC) (1965) (USA) (TV) (original airing)
CBS/Fox Home Video (1986) (USA) (VHS)
MGM Home Entertainment (2004) (Germany) (DVD)
MGM Home Entertainment (2007) (USA) (DVD)
Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) (video)
United Artists Europa (Spain)
Warner Home Video (19??) (Brazil) (VHS)
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΡΗΤΑ Η ΜΕΡΙΚΗ Ή ΟΛΙΚΗ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ, ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΕΓΓΡΑΦΗ ΑΔΕΙΑ ΤΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ Το πρωτότυπο περιεχόμενο του myFILM.gr, είναι αποτέλεσμα δημοσιογραφικής έρευνας και εργασίας και προστατεύεται από το νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων και διανόησης.
All logos, trademarks and content in this site are property of their respective owner, the comments and reviews of their posters. Όλες οι δημοσιεύσεις σε αυτές τις ιστοσελίδες εκφράζουν τις απόψεις και τη γνώμη των συντακτών τους και όχι του εκδότη ή αρχισυντάκτη, των διαχειριστών ή συντονιστών (εκτός των δημοσιεύσεων των ιδίων) και ως εκ τούτου δεν φέρουν καμία ευθύνη για αυτές. myfilm.gr | xms24.com